فاطمه جان احمدى

252

تاريخ فرهنگ وتمدن اسلامى ( فارسي )

آلبانى ، كشورهاى استقلال‌يافته قرقيزستان ، ازبكستان ، آذربايجان و بيشتر بخش‌هاى آفريقاى شمالى و جنوبى و حتى اروپا و آمريكا مناطقى هستند كه ميليون‌ها مسلمان را پذيرفته‌اند . مطابق آمارهاى موجود بيش از 93 % از جمعيت خاورميانه « 1 » و شمال آفريقا مسلمان‌اند و كمتر از 3 % مسيحى و حدود 3 % اين مناطق نيز داراى دين‌هاى قبيله‌اىاند . بر اين اساس مىتوان دو دسته كشور اسلامى را در يك تقسيم‌بندى كلى جاى داد : نخست كشورهاى اسلامى منطقه خاورميانه و ديگر كشورهاى اسلامى خارج از اين منطقه . 1 . كشورهاى اسلامى منطقه خاورميانه كشورهاى اسلامى منطقه خاورميانه حدوداً ميان عرض‌هاى 20 و 40 درجه شمالى در منطقه‌اى انتقالى بين آب و هواى استوايى و عرض متوسط قرار گرفته‌اند . به دليل نحوه كلى گردش‌هاى اتمسفرى ، غلبه آب و هوايى اين حوزهْ خشك و كم‌باران است و اين خشكى فراگير ، آثار متعددى را بر چهرهء طبيعى اين منطقه نهاده است . گوناگونى عوارض زمين و تنوع اقليمى از ديگر ويژگىهاى اين منطقه است . اختلاف نژادى و تنوع زبانى به همراه گويش‌هاى متنوع ، در مناطق مختلف خاورميانه بسيار است . با اينكه مردم اين منطقه به سه زبان اصلى عربى ، فارسى و تركى سخن مىگويند ، زبان‌هاى بومى و گويش‌هاى منطقه‌اى نيز در نواحى مختلف آن كاربرد دارد . تلاقى سه قاره بزرگ آفريقا ، آسيا و اروپا و از سويى وجود چهار تنگه بزرگ استراتژيك دنيا در منطقه خاورميانه موجب شده است ، اين منطقه از اهميت جغرافياى سياسى ( ژئوپلوتيك ) فوق‌العاده‌اى برخوردار باشد . در طى ساليان اخير نيز حمل‌ونقل هوايى از طريق خاورميانه و ايجاد ارتباط ميان كانون‌هاى تجارى اروپا و هند ، آسياى جنوب شرقى و خاور دور و استراليا بر اهميت منطقه افزوده است .

--> ( 1 ) . اصطلاح خاورميانه را اول بار در سال 1902 ميلادى مورخ آمريكايى ، آلفرد ماهان به‌كار برد كه منظوراز آن تشريح منطقه اطراف خليج‌فارس بود . چون از اروپا به آن نگريسته مىشد ، نه خاور نزديك بود و نه خاور دور ، از اين رو آن را خاورميانه ناميد . براى آگاهى بيشتر بنگريد به : آلاسدير درايسدل و جرالد اچ . بليك ، جغرافياى سياسى خاورميانه و شمال آفريقا ، ترجمه دُرِّه مير حيدر ( مهاجرانى ) ، ص 19 و 20 .